กลับ

บทความ

การทดสอบการแพ้อาหาร (oral food challenge test, OFC)

12 พฤษภาคม 2564
การทดสอบการแพ้อาหาร (oral food challenge test, OFC)

การวินิจฉัยโรคแพ้อาหาร เมื่อพบแพทย์ภูมิแพ้ จะมีการซักประวัติ ตรวจร่างกาย และ การตรวจทดสอบภูมิแพ้ด้วยการสะกิดผิวหนัง หรือ ตรวจเลือด ในบางกรณี เช่น ผลการทดสอบไม่ชัดเจน ต้องการยืนยันการวินิจฉัยว่าผู้ป่วยแพ้อาหารหรือไม่ ต้องการหาขนาดการรักษาด้วยวิธี OIT

              วิธีการทดสอบที่ได้มาตรฐานที่ดีที่สุด คือ การทดสอบการแพ้อาหาร  ซึ่งจะทำให้ผู้ป่วยมีความมั่นใจในการรับประทานอาหารนั้นได้หรือรู้ผลว่ายังแพ้คงต้องหลีกเลี่ยงต่อไป

              การทดสอบการแพ้อาหาร คือการทดสอบโดยการให้รับประทานอาหารที่สงสัย โดยค่อยๆเพิ่มทีละน้อย และติดตามอาการภายใต้การดูแลของแพทย์  การเพิ่มจะค่อยๆเพิ่มทุก 15-30 นาที จนกระทั่งถึงปริมาณที่เหมาะสมสำหรับผู้ทดสอบ  หากมีการแพ้เกิดขึ้น ก็หยุดการทดสอบทันที และให้การรักษา โดยการแพ้มีหลายระดับส่วนใหญ่จะเล็กน้อย  โอกาสน้อยที่จะแพ้รุนแรง(anaphylaxis) หากผลทดสอบผ่าน หมายถึง ผู้ทดสอบสามารถรับประทานอาหารชนิดนั้นได้ แนะนำให้รับประทานต่อเนื่องที่บ้านภายหลังการทดสอบ หากทดสอบพบว่าแพ้ แนะนำให้งดอาหารชนิดนั้นต่อ   ระยะเวลาในการทดสอบ และสังเกตอาการ อยู่ภายในเวลา 2-4 ชั่วโมง  อาจจะมีระยะเวลานานกว่านี้หากมีความจำเป็นต้องติดตามอาการในกรณีที่แพ้รุนแรง

            การทดสอบการแพ้อาหาร แบ่งเป็นชนิด open blind, single blind, และ double blind

  1. วิธีopen blind  คือ ผู้ทดสอบและแพทย์ผู้ดูแลทราบชนิดอาหารที่ทำการทดสอบ เป็นอาหารอะไร วิธีการทดสอบการแพ้ที่ใช้บ่อย และสะดวก
  2. วิธี single blind  คือ ผู้ทดสอบไม่ทราบว่าใช้อาหารอะไรมาทดสอบ มีเพียงแพทย์หรือผู้ดูแลการทดสอบ
  3. วิธี double blind  คือ ผู้ทดสอบและแพทย์หรือผู้ดูแลไม่ทราบว่ากำลังทดสอบรับประทานอาหารจริงหรืออาหารหลอกเพื่อลดอคติในการทดสอบ วิธีนี้เป็นวิธีที่ได้มาตรฐานที่สุด วิธีนี้มักใช้ในการวิจัย หรือ กรณีที่ผู้ป่วยมีความกลัวในการรับประทานอาหารที่สงสัย
             คำแนะนำเตรียมตัวก่อนมาทดสอบการแพ้อาหาร
  ผู้ทดสอบไม่มีอาการเจ็บป่วยใน 1 สัปดาห์ก่อนมาทดสอบ  แนะนำให้งดยาแก้แพ้ (antihistamine) ก่อนมาทำการทดสอบ 1 สัปดาห์ สามารถใช้ยาพ่นจมูกที่มีสเตียรอยด์  ยาต้านลิวโคไทรอีน (leukotriene antagonist)   ยาสูดที่ควบคุมอาการหืดชนิดสเตียรอยด์   แต่หากเจ็บป่วย หรือมีความจำเป็นต้องใช้ยาพ่นหอบฉุกเฉิน(beta 2 agonist) ยาแก้แพ้ (antihistamine)  ยาอะดรีนาลิน ( adrenaline ) ให้รักษาอาการแพ้หรือโรคประจำตัว แนะนำให้เลื่อนการทดสอบการแพ้อาหารออกไปก่อน

การรักษาการแพ้อาหารด้วยการปรับเปลี่ยนภูมิต้านทานโดยวิธีรับประทาน  (Oral Immunotherapy, OIT)
            การรักษาโรคแพ้อาหาร โดยปรับเปลี่ยนภูมิต้านทานโดยวิธีรับประทาน โดยให้รับประทานอาหารที่แพ้ทีละน้อย ในระดับที่ปลอดภัย หรือไม่ก่อให้เกิดอาการแพ้ แล้วค่อยๆปรับเพิ่มอาหารนั้นเป็นระยะ ภายใต้การดูแลของแพทย์  วิธีการรักษานี้เป็นวิธีที่ค่อนข้างใหม่ รักษาการแพ้อาหาร เช่น นมวัว ไข่ แป้งสาลี ถั่วลิสง เป็นต้น ผลการรักษาด้วยวิธีนี้ผู้ป่วย 80-90% จะทนต่อการรับประทานอาหารที่เคยแพ้ได้มากขึ้น (tolerance) ลดความเสี่ยงต่อการพลาดเกิดอาการแพ้อาหารทำให้ผู้ป่วยและครอบครัวมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น    และโอกาสหายจากโรคแพ้อาหาร (sustain unresponsiveness)  พบได้น้อยกว่า 30%

                        การรักษาด้วยวิธี OIT เหมาะสำหรับ ผู้ป่วยที่มีอายุ มากกว่า 5 ปีขึ้นไป ที่มีค่าระดับการแพ้อาหารที่ค่อนข้างสูง โอกาสหายได้เองตามธรรมชาติยาก  มีประวัติแพ้อาหารบ่อยครั้ง ผู้ปกครองผู้ป่วย หรือ ตัวผู้ป่วยเข้าใจวิธีการและขั้นตอนการรักษา รวมทั้งมีความต้องการจะรักษาด้วยวิธี OIT
 


ขอขอบคุณข้อมูลจาก พญ. ภัทรา ตันติเจริญวิวัฒน์
แพทย์ประจำสถาบันโรคภูมิแพ้ สมิติเวช รพ.สมิติเวช ธนบุรี และ BNH
 

Deaths from Anaphylaxis are rare but risk are real Adrenaline can save your life

เตรียมตัวและฝึกซ้อมให้พร้อมรับมือ ศึกษาวิธีสังเกตอาการ, ศึกษาและฝึกซ้อมการฉีด Ad..

อ่านต่อ

ประเมินค่าการอักเสบของหลอดลมผ่านลมหายใจ ด้วย FENO test

โรคหืด (Asthma) เป็นโรคที่มีการอักเสบเรื้อรังของหลอดลม การตรวจ FENO test หรือ F..

อ่านต่อ

จัดบ้านให้สุขภาพดี แก้ปัญหาภูมิแพ้ที่ต้นตอ

อะไรในบ้านที่กระตุ้นอาการภูมิแพ้? ได้แก่ สุนัข แมว แมลงสาบ เชื้อรา ตัวไรฝุ่น หร..

อ่านต่อ

5 ข้อควรรู้ ผื่นลมพิษ ( Urticaria, Hive)

ลมพิษ (Urticaria) ลักษณะเป็นผื่นหรือปื้น นูนแดง ไม่มีขุย คัน เมื่อผื่นหายจะราบไม..

อ่านต่อ

เลือกเครื่องพ่นยาอย่างไร?

การพ่นยา เป็นวิธีการรักษาด้วยฝอยละออง นำส่งส่วนฝอยละอองไปสู่ทางเดินหายใจ ใช้ในกา..

อ่านต่อ

การดูแลสิ่งแวดล้อมเพื่อลดการเกิดภูมิแพ้ตั้งแต่ในครรภ์

การสัมผัสกับสารก่อภูมิแพ้ในอากาศและมลภาวะจะเพิ่มความเสี่ยงในการถูกกระตุ้นให้เป็น..

อ่านต่อ

การดูแลเด็กที่เป็นโรคแพ้อาหารในโรงเรียน (Food allergy management)

การแพ้อาหาร (Food allergy) คือ ผลต่อสุขภาพ ที่ไม่พึงประสงค์ ซึ่งเกิดเนื่องจากการ..

อ่านต่อ

ปัญหาลูกท้องผูก

คุณแม่หลายๆ คนคงอึดอัดใจสุดๆ กับปัญหาลูกท้องผูก ...

อ่านต่อ

การวินิจฉัยภูมิแพ้ การทดสอบภูมิแพ้

เมื่อแพทย์สงสัยว่าท่านอาจเป็นโรคภูมิแพ้ นอกเหนือจากการซักประวัติและตรวจร่างกายแ..

อ่านต่อ

ฝุ่นละออง ผลกระทบต่อสุขภาพและโรคภูมิแพ้

ฝุ่นละออง (particle pollution, particle matter, pm) เป็นปัญหาสำคัญในประเทศไทย โด..

อ่านต่อ

แพ้ถั่ว

เรื่องควรรู้ และเรื่องที่มักเข้าใจผิด

อ่านต่อ

แพ้อากาศ จาม น้ำมูก คัดจมูกบ่อย ๆเป็นเพราะอะไร ทำยังไงดี

อ่านต่อ

แพ้อาหารทะเล

ความเข้าใจผิดเกี่ยวกับโรคแพ้อาหารทะเล

อ่านต่อ

การให้วัคซีนภูมิแพ้ ทางเลือกเพื่อรักษาโรคภูมิแพ้

โรคภูมิแพ้เป็นโรคที่พบได้บ่อย เกิดจากการตอบสนองของภูมิคุ้มกันต่อสารก่อ ภูมิแพ้ ..

อ่านต่อ
เว็บไซต์นี้ มีการเก็บข้อมูลการใช้งานเว็บไซต์ เพื่อมอบประสบการณ์ที่ดีสำหรับคุณ
หากคุณยังคงใช้งานบนเว็บไซต์ต่อ หรือปิดข้อความนี้ลง เราถือว่าคุณยอมรับใน นโยบายความเป็นส่วนตัว